Dolandırıcı mı, İşe Alım Danışmanı mı?

Telefondaki Sesi Ayırt Etme Rehberi

İş arayan biri için beklenmedik bir telefon bazen umut, bazen sürpriz bir fırsat, bazen de “Bu numara nereden buldu beni?” sorusuyla başlayan hafif tedirginlik olabilir. Özellikle son yıllarda dijitalleşmenin artmasıyla birlikte telefon üzerinden yapılan sahte işe alım aramaları, ücret tuzakları, “ön ödeme” talepleri ve hatta kişisel verileri hedef alan girişimler çoğaldı.

Buna rağmen profesyonel işe alım uzmanları hâlâ pek çok pozisyonun kapısını aralayan en önemli temas noktası. Dolayısıyla adaylar açısından kritik soru şu:
Telefondaki kişinin gerçekten bir işe alım danışmanı mı, yoksa usta bir dolandırıcı mı olduğunu nasıl ayırt edeceğim?

Bu sorunun yanıtı yalnızca adaylar için önemli değil; kurumsal markasını ve güvenilirliğini korumak isteyen işletmeler için de kritik bir konu. Güven, işe alım süreçlerinin merkezinde yer alıyor. Hatta pek çok danışmanlık şirketi şeffaf iletişimi, aday deneyimini ve veri güvenliğini temel prensip haline getiriyor.

İşte bu rehber, hem çalışan adaylarına hem de kurumlara telefon üzerinden yapılan iletişimin güvenli mi yoksa “şüpheli mi” olduğunu anlamaları için kapsamlı bir yol haritası sunuyor.

1. “Merhaba, bir iş fırsatımız var” cümlesi tek başına bir kanıt değildir

Dolandırıcı aramaları çoğu zaman sıcak bir giriş cümlesiyle başlar. Profesyonel danışmanlar da aynı şekilde kibar ve akıcı bir dille konuşur. Yani “ses tonu” veya “samimiyet seviyesi” tek başına ayırt edici değildir.

Gerçek ayrım içerikte, şeffaflıkta ve yöntemde başlar.

Profesyonel bir işe alım danışmanı ilk dakikalarda genelde şunları net biçimde söyler:

• Kime bağlı olarak aradığını (danışmanlık firması / şirket / ekip)
• Pozisyonun genel niteliğini
• Adayın CV’sine nereden ulaştığını
• Aramanın neden yapıldığını

Dolandırıcılar ise bu bilgileri çoğunlukla vermez, geçiştirir ya da bulanık bırakır.

2. Şirket adı var ama detay yok mu? Bu bir sinyaldir.

Gerçek danışmanlar için şeffaflık profesyonelliğin bir gereğidir. Kişi sizi gerçekten bir süreç için arıyorsa:

• Firmanın adı
• Pozisyonun alt kırılımları
• Bulunduğunuz havuz (özgeçmiş kaynakları, platformlar)
• Aramanın aşaması (ilk tarama / mülakat planlama / bilgi doğrulama)

gibi detayları paylaşmaktan çekinmez.

Dolandırıcılar ise genelde çok genel cümlelerle konuşur:

“Uluslararası bir firma…”
“Prestijli bir şirket…”
“Maaş çok iyi ama gizlilik var…”

Evet, gizlilik olur. Özellikle yönetici pozisyonlarında. Ancak iyi danışman, gizlilik olsa bile yine de pozisyonun bağlamını açıklayacak kadar bilgi verir. “Üç kelime söyleyip telefon kapatmayanlar” güvenin ilk kriteridir.

3. CV’niz okunmuş mu, yoksa rastgele mi arandı?

Profesyonel bir işe alım uzmanı aradığı adayın özgeçmişine gerçekten bakar.
Dolandırıcılar ise kalıp konuşmalar yapar.

Bir uzman şu tür cümleler kurabilir:

• “X şirketindeki Y deneyiminiz bu rol için özellikle dikkatimi çekti.”
• “Dil seviyeniz / teknik beceriniz bu pozisyonun gerekliliğiyle örtüşüyor.”
• “Profilinizde Z alanda çalıştığınızı görüyorum.”

Potansiyel Dolandırıcı ise genellikle şöyle der:

• “Bu pozisyon size çok uygun.” (Profilinizi bilmeden)
• “Herkese uygun bir fırsat.”
• “Acil dönüş yapmanız gerek.”

Eğer arayan kişi CV’nizle ilgili spesifik bir ayrıntıdan bahsetmiyorsa, orada bir durmak gerekir.

4. Para talep ediliyorsa konu kapanmıştır.

İşe alım süreçlerinde adaya yönelik hiçbir danışmanlık firması:

• eğitim ücreti,
• giriş ücreti,
• başvuru ücreti,
• dosya açılış ücreti,
• sınav ücreti

talep etmez. Profesyonel danışmanlık şirketleri, tüm gelirini şirket tarafıyla yapılan hizmet anlaşmalarından alır. Dolandırıcılar ise genelde süreci “ücret” üzerinden kurar.

Eğer telefondaki kişi ücret istiyorsa, bu rehberin en kısa maddesi burada: Bu bir dolandırıcıdır.

5. Acele ettiren herkes güvenilir değildir

“Şimdi karar vermeniz gerekiyor.”
“Bu fırsat kaçmaz.”
“Beş dakika içinde geri dönüş yapmalısınız.”

Bu cümleler yalnızca reklam kampanyalarında işe yarar. İşe alımda ise acelecilik genellikle profesyonellik eksikliğidir.

Gerçek danışmanlar:

• Takvim belirler,
• Müsaitlik sorar,
• Adayın düşünmesi için zaman tanır,
• Sürecin adımlarını açıklar.

Bir süreç gerçekten yoğun veya hızlı ilerliyor olabilir; ancak aciliyet asla tehditkar ya da baskıcı bir tona dönüşmez.

6. Kişisel veri güvenliği telefonun diğer ucunda test edilir

Dolandırıcılar genellikle kimlik bilgisi, adres, IBAN, anne kızlık soyadı gibi aşırı özel bilgiler talep eder. Profesyonel danışmanlar ise sürecin ilk aşamasında aşağıdaki sınırlarda hareket eder:

✔ İletişim bilgileri
✔ CV doğrulama
✔ Pozisyonla ilgili temel sorular
✔ Ücret beklentisi
✔ İş tecrübesi

❌ T.C. kimlik numarası (gerektiği durumlar hariç)
❌ IBAN
❌ Ödeme bilgisi
❌ Aile bilgileri
❌ Fotoğraf gibi özel veri talepleri (gerektiği durumlar hariç)

Güvenilir kurumların tamamı, KVKK standartlarına uygun hareket eder.

7. Profesyonel bir danışman ne kadar “düzenli” görünür?

Aslında bunu anlamanın yolu basittir:

• Mail domaini kurumsaldır (Gmail veya hotmail değil).
• LinkedIn profili aktif, gerçek ve doğrulanabilir.
• Konuşma sırasında not alır, takvim gönderir, süreç planı paylaşır.
• Toplantı linkleri, dokümanlar, bilgilendirmeler belirli bir standartla gönderilir.
• Sizi arayan numara, şirket iletişim kanallarıyla tutarlıdır.

Dolandırıcılar ise çoğu zaman ses tonuna güvenip profesyonel görünmeye çalışsa da, bu düzenin hiçbirini sağlayamaz.

8. Aday Deneyimi Bir Konfor Alanı Değildir—Bir Güven Alanıdır

Güvenilir bir işe alım danışmanı yalnızca bilgi veren kişi değildir; adayın kariyer yolculuğuna saygı duyan kişidir. Bu nedenle sürecin doğası şu ilkelere dayanır:

• Saygı: Adayın zamanına, deneyimine, tercihine.
• Şeffaflık: Rolün niteliğine, beklentilere, şirketle olan ilişkiye dair.
• Süreç Yönetimi: Aşamalı, takip edilen ve geri bildirim verilen bir yapı.
• Etik: Veri, iletişim ve davranış sınırlarının korunması.

9. Kurumlar İçin Not: Adaylar sizi nasıl tanır?

Bu rehber yalnızca adayların kendini koruması için değil; kurumların marka itibarını sürdürmesi için de kritik. Kurumsal süreçleriniz ne kadar düzenli olursa:

• Dolandırıcılar sizin adınıza arama yapmaya cesaret edemez,
• Adaylar sizinle iletişimi daha hızlı doğrular,
• Marka güvenirliği artar.

Tutarlı iletişim kanalları, kimlik doğrulama yöntemleri ve KVKK uyumu bugün artık kurumların temel ihtiyaçları arasında.

Dolandırıcılar profesyonellere benzemeye çalışır. Profesyoneller ise güven inşa etmeye.

Telefonun diğer ucundaki sesin kim olduğunu anlamak artık çok daha zor olsa da; şeffaflık, süreç yönetimi, etik yaklaşım ve aday deneyimi — gerçek işe alım danışmanlarının her zaman ayırt edici özellikleri olmuştur.